Hôm qua, 90 thượng nghị sĩ Mỹ bỏ phiếu Đồng ý. Chỉ 6 phiếu chống. Dự luật chi tiêu tạm thời đã vượt qua Thượng viện. Chính phủ Mỹ sẽ không đóng cửa — ít nhất là cho đến ngày 11 tháng 12. Phố Wall vỗ tay. Báo chí thở phào. Nhưng tôi thì không.
Tôi đã theo dõi những vòng xoáy ngân sách kiểu này từ năm 2017, khi tôi xây con bot Telegram đầu tiên để quét tin ICO. Tin tức chính trị Mỹ luôn có vẻ xa xôi với crypto. Nhưng kỳ thực không gì gần hơn thế. Mỗi dòng thanh khoản từ Washington đều sẽ rót vào — hoặc rút ra khỏi — thứ mà Bitcoin cần để sống: đô la Mỹ.
Hôm nay, tôi muốn nói cho bạn nghe vì sao lá phiếu 90-6 này không phải là tin tốt để FOMO. Mà có thể là khởi đầu của một cái bẫy thanh khoản mà rất ít người nhìn ra.
Trước tiên, cần nói rõ bối cảnh. Mỹ không có ngân sách liên bang hoàn chỉnh cho năm tài khóa mới. Quốc hội không thông qua đủ 12 đạo luật chi tiêu. Để chính phủ không phải đóng cửa, Quốc hội phải thông qua một Nghị quyết Tiếp tục — Continuing Resolution, hay CR. Bản chất của CR là một nút tạm dừng cho toàn bộ cỗ máy chi tiêu. Không tăng, không giảm, không ưu tiên mới. Cứ giữ nguyên như năm trước, chạy tiếp đến ngày 11/12.
Câu chuyện nghe có vẻ thuần túy nội bộ nước Mỹ. Nhưng giới crypto không thể đứng ngoài cuộc, vì ba lý do.
Thứ nhất, toàn bộ tài sản crypto — từ Bitcoin đến altcoin, từ DeFi đến NFT — đều được định giá bằng đô la Mỹ. Đô la mà bạn nhìn thấy trên màn hình giao dịch chính là đô la được bơm ra từ hệ thống tài chính Mỹ, nơi Bộ Tài chính và Cục Dự trữ Liên bang kiểm soát. Nếu chính phủ Mỹ đóng cửa, dòng chảy đó sẽ nhiễu loạn. Còn nếu chính phủ không đóng cửa, thì dòng chảy đó vẫn bị kiểm soát chặt hơn bạn tưởng.
Thứ hai, dữ liệu kinh tế. Nếu chính phủ đóng cửa, Cục Thống kê Lao động sẽ ngừng công bố bảng lương phi nông nghiệp. Bộ Thương mại ngừng công bố CPI. Đó là cơn ác mộng với mọi thuật toán giao dịch. Không có CPI, Fed bay mù. Không có payroll, thị trường trái phiếu mất la bàn. Và khi trái phiếu mất phương hướng, tiền điện tử cũng sẽ trở thành một quả bóng không người lái.
Thứ ba, phiếu 90-6 này là tín hiệu chính trị. Nó cho thấy cả hai đảng đều sợ một cuộc đóng cửa chính phủ trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Họ chọn trì hoãn. Và trong trò chơi tài chính, trì hoãn không bao giờ là miễn phí.
Bây giờ, hãy nói về thứ quan trọng nhất mà hầu hết bản tin đều bỏ qua: TGA.
TGA là viết tắt của Treasury General Account — tài khoản chung của Bộ Tài chính Mỹ tại Fed. Nói nôm na, đó là ví tiền của chính phủ Mỹ. Khi chính phủ chi tiêu, tiền từ TGA chảy vào nền kinh tế, vào tài khoản ngân hàng của doanh nghiệp và cá nhân. Khi chính phủ phát hành trái phiếu, tiền lại bị hút ngược về TGA.
Có một mối liên hệ trực tiếp giữa TGA và Bitcoin. Nhìn vào dữ liệu lịch sử, nhiều đợt tăng giá lớn của Bitcoin xảy ra trong hoặc ngay sau các giai đoạn TGA giảm mạnh. Vì sao? Vì khi TGA giảm, thanh khoản đô la trong hệ thống ngân hàng tăng lên, khiến nhà đầu tư có nhiều tiền hơn để mua tài sản rủi ro — bao gồm cả Bitcoin. Ngược lại, khi TGA tăng — tức Bộ Tài chính phát hành nhiều nợ và giữ tiền im trong tài khoản — thanh khoản bị hút khỏi thị trường. Bitcoin thường co giật, hoặc đi ngang dù tin tức có tốt đến đâu.
Giờ CR được thông qua. Chính phủ không đóng cửa. Bộ Tài chính vẫn có thể phát hành trái phiếu theo kế hoạch. TGA vẫn vận hành ổn định. Nghe có vẻ an toàn, nhưng với tôi, ổn định không có nghĩa là bơm tiền. CR không tạo ra thanh khoản mới. Nó chỉ đóng băng mức chi tiêu hiện tại.
Nói cách khác, CR là chế độ nhịn ăn giữ dáng của chính phủ.
Và khi chính phủ nhịn ăn, thì nền kinh tế tư nhân cũng không được ăn thêm. Doanh nghiệp không nhận được hợp đồng mới. Các quỹ đầu tư không nhìn thấy gói kích thích nào. Toàn bộ nền kinh tế sống dựa trên kỳ vọng rằng mọi thứ sẽ vẫn như cũ — trong khi chi phí vay mượn của chính phủ vẫn tăng từng ngày.
Đó là vấn đề của tôi với cách giới crypto đọc tin này.
Đa số sẽ nói: Ồ, Mỹ không shutdown, tốt quá, risk-on, mua Bitcoin! Họ nhìn vào bề mặt. Nhưng tôi nhìn vào bên dưới — nơi một CR không chứa bất kỳ chất xúc tác thanh khoản nào. Không có kích thích. Không có in tiền. Chỉ có một sự trì hoãn.
Thị trường crypto đã quen ăn mừng mọi tin bớt tệ. Nhưng một thị trường được nuôi bằng thanh khoản sẽ không thể lớn lên bằng chế độ ăn kiêng.
Hãy thử hình dung một kịch bản khác. Nếu chính phủ Mỹ đóng cửa trong bốn tuần, Cục Thống kê Lao động không thể công bố CPI tháng 10. Fed sẽ rơi vào trạng thái mù đường. Các quỹ đầu cơ sẽ đoán già đoán non xem lạm phát đang đi đâu. Sự không chắc chắn đó — dù tệ — đôi khi còn tốt hơn một sự chắc chắn tồi tệ.
Vì sao? Vì khi không có dữ liệu, Fed có lý do để chờ xem. Còn khi dữ liệu được công bố đều đặn, Fed không có lý do gì để ngừng tăng lãi suất nếu lạm phát vẫn ngoan cố.
Bây giờ CR đã giúp chính phủ sống sót, đồng nghĩa chuỗi dữ liệu kinh tế không bị đứt. Tin tốt với Phố Wall, có thể. Với một thị trường crypto đang cần Fed quay đầu, tin này có thể là tin xấu.
Vì sao ư? Vì Fed có đủ dữ liệu để tiếp tục làm điều họ đã nói: giữ lãi suất cao lâu hơn. Việc chính phủ không shutdown sẽ không khiến Fed hạ lãi suất. Ngược lại, nó tạo điều kiện cho Fed nhìn rõ mà hành động — và hành động của Fed vẫn đang nghiêng về phía thắt chặt.
Tôi đã chứng kiến điều này vào năm 2022. Những dự án DeFi mà tôi từng hào hứng tweet trong DeFi Summer bắt đầu rơi như lá mùa thu. Không phải vì công nghệ tệ đi. Mà vì thanh khoản đô la rút khỏi thị trường. Fed tăng lãi suất. Tiền đắt hơn. Và mọi tài sản không có dòng tiền — trong đó có Bitcoin — đều bị bán tháo.
Lần này tôi nhìn thấy kịch bản tương tự đang lặp lại ở phía xa. CR giúp chính phủ sống sót, nhưng không giúp Fed ngừng thắt chặt. Nó chỉ khiến cuộc thắt chặt trở nên dễ đoán hơn. Mà dễ đoán, trong thế giới tiền tệ, nghĩa là thị trường sẽ định giá trước. Khi thị trường định giá trước một cuộc thắt chặt kéo dài, dòng vốn vào Bitcoin sẽ bị kìm hãm.
Hãy nhìn vào dòng chảy stablecoin. Tổng nguồn cung USDT và USDC — thước đo thanh khoản sẵn sàng đổ vào crypto — vẫn đang tăng trưởng rất chậm so với các chu kỳ trước. Trong những năm bùng nổ, nguồn cung stablecoin tăng vọt trước mỗi đợt tăng giá lớn. Còn bây giờ, dù CR được thông qua, dù Bitcoin có những nhịp hồi phục, tôi vẫn chưa thấy dòng tiền mới thực sự quay lại. Tôi chỉ thấy tiền cũ xoay vòng trong hệ sinh thái.
Đó là lý do tôi gọi đây là bẫy thanh khoản.
Còn một kênh truyền dẫn nữa mà dân crypto thường lãng quên: chỉ số đô la Mỹ, DXY.
Khi chính phủ Mỹ tránh được shutdown, đồng đô la có xu hướng mạnh lên. Giới đầu tư quốc tế coi việc Washington vẫn vận hành là tín hiệu an toàn. Họ mua trái phiếu kho bạc. Họ giữ đô la. DXY tăng.
Và DXY tăng, lịch sử đã chứng minh, gần như luôn là tin xấu cho Bitcoin.
Bạn có thể không thích quy luật đó. Nhưng tôi giao dịch bằng con số. Trong năm năm qua, mỗi lần DXY tăng mạnh, Bitcoin đều đối mặt với áp lực bán. Tương quan âm đó không phải ngẫu nhiên — vì Bitcoin là tài sản được định giá bằng đô la. Khi đô la mạnh, bạn cần ít đô la hơn để mua cùng một đồng Bitcoin, và nhà đầu tư toàn cầu có xu hướng rút khỏi tài sản rủi ro để nắm giữ tiền mặt.
Cho nên, thông qua CR, giới đầu tư đang mua vào sự ổn định của đồng đô la. Còn Bitcoin — thứ vốn được sinh ra để phá vỡ sự thống trị của đồng đô la — lại phải đứng nhìn kẻ thù của mình khỏe hơn. Nghe trớ trêu không?
Tôi từng tweet vào năm 2020 rằng Bitcoin là hàng rào chống lại sự vô trách nhiệm tài khóa của chính phủ. Và tôi vẫn tin điều đó. Nhưng hàng rào không có nghĩa là giá sẽ tăng ngay lập tức khi chính phủ tránh được khủng hoảng. Hàng rào phát huy tác dụng khi khủng hoảng thực sự xảy ra và mọi người nhận ra tiền pháp định đang mất giá.
Chính vì vậy, một chính phủ tránh được khủng hoảng thường không phải là tin tốt ngắn hạn cho Bitcoin. Nó giúp trì hoãn cuộc khủng hoảng. Và trong thời gian trì hoãn đó, dòng tiền đầu cơ có thể rời đi tìm nơi khác.
Tôi không nói bạn nên bán Bitcoin. Tôi nói rằng đừng nhìn lá phiếu 90-6 qua lăng kính mọi thứ đều ổn. Bởi vì mọi thứ không ổn. Washington chỉ vừa đẩy một lon thiếc xuống con đường vào tháng 12 — và trên con đường đó có cả trần nợ công, cả cuộc họp Fed, và một đống quỹ phòng hộ đang chờ sẵn.
Hãy nói thêm về tác động tới ngành crypto thực tế.
Một chính phủ chạy bằng CR không thể ưu tiên xây dựng khung pháp lý cho tài sản số. SEC và CFTC vẫn hoạt động, nhưng nguồn lực bị đóng băng ở mức năm trước. Các cuộc điều tra vẫn diễn ra, nhưng các hướng dẫn mới — thứ mà thị trường cần để các quỹ lớn tham gia — sẽ bị trì hoãn. Mọi quyết định đều bị đẩy lùi. Trong một môi trường pháp lý mơ hồ, dòng vốn tổ chức sẽ không bao giờ vào mạnh.
Đây là chỗ tôi nhìn thấy sự mỉa mai sâu sắc.
Chính phủ Mỹ không thể tự quản lý ngân sách của mình một cách tử tế, không thể tránh khỏi việc chạy theo từng gói cứu trợ tạm thời, vậy mà vẫn đòi kiểm soát danh tính tài chính của hàng triệu người qua các quy định KYC khắt khe. Trong phiên bản hiện tại, các sàn giao dịch phải thu thập giấy tờ tùy thân, theo dõi từng giao dịch của người dùng — nhưng chính phủ thì không thể thông qua một ngân sách đúng hạn. Tôi không cần nói thêm, bạn tự rút ra kết luận.
Hãy nhìn vào lịch sử các lần shutdown trước đây. Năm 2018, chính phủ Mỹ đóng cửa 35 ngày — dài nhất trong lịch sử. Bitcoin không sụp đổ. Nhưng thanh khoản đóng băng, khối lượng giao dịch teo tóp, và các nhà đầu tư dài hạn phải ngồi nhìn thị trường chảy máu âm thầm. Lần này, nếu CR giúp tránh shutdown, thì khối lượng không teo. Nhưng sự kỳ vọng về một đợt bơm tiền mới — thứ luôn thúc đẩy giá tài sản rủi ro — sẽ tiếp tục không xuất hiện.
Với nhà đầu tư Việt Nam, tôi muốn nói thêm một điều.
Cộng đồng crypto Việt Nam rất nhạy cảm với tin tức quốc tế. Giá tăng nhẹ là FOMO ngay. Giá giảm nhẹ là hoảng loạn. Nhưng trong một thị trường đi ngang như hiện tại, thứ tạo ra lợi nhuận không phải là tin tức hàng ngày, mà là khả năng đọc hiểu cấu trúc vĩ mô. Một lá phiếu 90-6 của Thượng viện Mỹ có thể không trực tiếp đẩy giá Bitcoin lên, nhưng nó định hình dòng tiền trong sáu tháng tới. Nếu bạn bỏ qua nó, bạn đang giao dịch bằng cảm xúc. Còn tôi thì giao dịch bằng dòng chảy.
Đây là góc nhìn ngược với số đông.
Phần lớn trader coi việc tránh shutdown là một kết quả ít tệ hơn — và họ đúng. Nhưng ít tệ hơn không đồng nghĩa với tốt. Trong crypto, có một nguyên tắc tôi đúc kết sau gần một thập kỷ theo dõi thị trường: thị trường không di chuyển theo những gì xảy ra, mà di chuyển theo sự khác biệt giữa những gì xảy ra và những gì đã được định giá.
Trước lá phiếu 90-6, thị trường đã định giá khả năng shutdown ở mức nào? Có thể 30%, có thể 40%. Khi Thượng viện thông qua CR, xác suất đó sụt về gần 0. Đó là lý do giá Bitcoin có thể nhích lên trong ngắn hạn. Nhưng phần bù đó đã bị đốt ngay lập tức. Nó không tạo ra dòng tiền mới. Nó chỉ phản ánh sự nhẹ nhõm nhất thời.
Và chính sự nhẹ nhõm nhất thời đó có thể khiến nhà đầu tư bỏ quên bức tranh lớn.
Bức tranh lớn là gì? Là nước Mỹ không có ngân sách hoàn chỉnh. Là một chính phủ phải chạy bằng CR kéo dài. Là các ưu tiên chiến lược — đầu tư cơ sở hạ tầng, nghiên cứu công nghệ, hay thậm chí quản lý tài sản số — đều bị đóng băng. Một chính phủ không thể hoạch định dài hạn thì không thể tạo ra môi trường pháp lý rõ ràng cho blockchain. Và sự mơ hồ về quy định, như chúng ta đã thấy, là kẻ thù lớn nhất của dòng vốn tổ chức.
Còn một điều nữa: CR thường kèm theo những điều khoản bất thường — những khoản chi được ưu tiên đặc biệt. Những điều khoản này thường không được công bố rộng rãi. Ở Washington, không có gì gọi là bữa trưa miễn phí. Nếu CR này có kèm một khoản viện trợ quân sự hay gói cứu trợ mới, nó sẽ làm tăng thâm hụt ngân sách — đồng nghĩa Bộ Tài chính phải phát hành thêm trái phiếu. Nhiều nợ hơn, áp lực lên lãi suất cao hơn, và tiếp tục gây sức ép lên Bitcoin.
Hãy để tôi kể cho bạn một câu chuyện nhỏ.
Hồi DeFi Summer năm 2020, tôi từng quá phấn khích với câu chuyện yield farming đến mức bỏ qua việc kiểm tra kỹ hợp đồng thông minh. Kết quả là tôi quảng bá một dự án mà sau này hóa ra là rug pull. Bài học đắt giá: sự phấn khích cần đi kèm kỷ luật phân tích. Với tin tức vĩ mô cũng vậy. Đừng để việc Mỹ không shutdown làm bạn quên rằng nền tảng vĩ mô vẫn đang rất mong manh.
Vậy, sau tất cả phân tích, kết luận của tôi không phải là bán Bitcoin. Mà là hãy nâng cao cảnh giác.
Hãy đánh dấu ngày 11 tháng 12 trên lịch. Đó là ngày CR hết hạn. Đó là lúc câu chuyện ngân sách quay lại — và lần này kịch tính hơn, vì thời điểm đó trùng với mùa trần nợ công và cuộc họp cuối cùng của Fed trong năm. Nếu Washington lại lao vào đấu đá chính trị vào đúng thời điểm đó, thứ bị bắn hạ đầu tiên sẽ là tài sản rủi ro — và Bitcoin không nằm ngoài danh sách.
Hãy theo dõi dòng chảy thanh khoản thực sự. Đừng nhìn vào giá. Hãy nhìn vào nguồn cung stablecoin, khối lượng giao dịch trên các sàn, mức độ sẵn sàng chấp nhận rủi ro của các quỹ đầu tư. Nếu ngày 11/12 đến mà không có thỏa thuận ngân sách thực sự — chỉ một CR khác — thì đó là xác nhận rằng chính phủ Mỹ đang mất khả năng quản trị tài khóa. Còn với những ai nắm giữ Bitcoin như hàng rào dài hạn, đó có thể là khoảng thời gian khó chịu nhất trước khi cơn bão thực sự ập đến.
Hôm nay Washington thở phào. Nhưng tôi thì không. Tôi đang nhìn vào tháng 12. Và bạn cũng nên làm vậy.