Làn sóng cuối cùng của Layer 2: Ai sống sót khi dòng thanh khoản cạn?

Trong 7 ngày qua, một giao thức trên Optimism đã mất 40% tổng giá trị bị khóa (TVL). Con số này không nói lên điều gì nếu bạn chỉ nhìn vào biểu đồ. Nhưng đối với tôi — người đã theo dõi từng đợt thanh lý của các pool thanh khoản từ mùa hè DeFi 2020 — đó là một tín hiệu báo động. Đây không phải là bài viết về sự sụp đổ của một dự án đơn lẻ. Đây là câu chuyện về một vòng đời đang đến hồi kết của một hệ sinh thái Layer 2 đầy tham vọng: Superchain. Hãy tưởng tượng bạn đang đứng giữa một khu rừng. Hàng trăm con đường nhỏ đang được mở ra, mỗi con đường hứa hẹn dẫn đến một vùng đất mới. Nhưng khi bạn nhìn kỹ, bạn thấy rằng hầu hết các con đường đó đều có cùng một điểm xuất phát: OP Stack của Optimism. Đây không phải là một cuộc cách mạng về công nghệ — đó là một cuộc chiến về vận hành. Tôi đã từng viết về sự khác biệt giữa OP Stack và ZK Stack trong một bài phân tích năm ngoái. Lúc đó, tôi cho rằng công nghệ sẽ quyết định ai thắng. Tôi đã sai. Sự khác biệt thực sự không nằm ở tốc độ xác thực hay chi phí gas rẻ hơn. Nó nằm ở điều đơn giản hơn nhiều: ai thuyết phục được nhiều dự án deploy chain của họ trước. Superchain là một thí nghiệm đầy tham vọng. Ý tưởng thì đẹp: tạo ra một mạng lưới các chain tương thích, có thể tương tác liền mạch, chia sẻ thanh khoản và bảo mật. Nhưng thực tế thì khác. Mỗi chain mới được triển khai không phải là một nút thắt trong mạng lưới — nó là một ốc đảo riêng biệt, khao khát có được dòng thanh khoản chảy vào. Nhìn vào dữ liệu on-chain. Trong khi OP Mainnet vẫn duy trì được TVL khoảng 800 triệu USD, các chain vệ tinh như Base, Zora, hay Mode đang vật lộn với dòng chảy thanh khoản âm. Base, dù được Coinbase hậu thuẫn, cũng chỉ đạt được khoảng 300 triệu USD TVL — một con số khiêm tốn so với kỳ vọng ban đầu. — Root: DeFi Summer & chiến dịch "Kể lại câu chuyện tài chính phi tập trung" Tôi nhớ lại mùa hè năm 2020, khi Uniswap và Compound bùng nổ. Đó không chỉ là một xu hướng kỹ thuật. Đó là một câu chuyện về niềm tin vào một hệ thống tài chính mới. Người dùng không đến vì APR cao — họ đến vì họ tin vào câu chuyện "tài chính phi tập trung". Bây giờ, câu chuyện đó đã cũ. "DeFi" không còn là một từ kỳ diệu nữa. Nó đã trở thành một thuật ngữ kỹ thuật. Và khi câu chuyện chết, thanh khoản sẽ chảy đi. Tìm kiếm "câu chuyện tiếp theo" giữa rừng ồn ào. Hãy nhìn vào Velodrome — DEX lớn nhất trên Optimism. Trong 30 ngày qua, khối lượng giao dịch của nó đã giảm 35%. Đây không phải là một sự kiện riêng lẻ. Đây là một phần của xu hướng lớn hơn: sự mệt mỏi của người dùng với các sàn DEX truyền thống. Vấn đề không phải là công nghệ. Velodrome có mô hình ve(3,3) khá thông minh. Vấn đề là thiếu các ứng dụng thực tế. Khi thị trường đi ngang, người dùng không còn hứng thú với việc swap token nữa. Họ muốn các sản phẩm có lợi nhuận ổn định — như sUSDe của Ethena, nhưng không có rủi ro chồng chất. Tôi đã viết về sUSDe trong một bài phân tích vào tháng 2 năm nay. Sản phẩm này chạy rất tốt trong bull market. Nhưng cấu trúc của nó dựa trên sự không khớp kỳ hạn và rủi ro chồng chất. Khi thị trường chuyển sang bear, nó sẽ là cái phát nổ đầu tiên. Đây là góc nhìn phản trực giác: Layer 2 không gặp vấn đề về công nghệ. Họ gặp vấn đề về câu chuyện. Khi tất cả các chain đều sử dụng cùng một stack (OP Stack), sự khác biệt duy nhất là ai kể câu chuyện hay hơn. Mỗi NFT là một chương trong cuốn nhật ký tự do. Nhưng câu chuyện thực sự bắt đầu khi thị trường lao dốc. Khi dòng thanh khoản cạn, những chain không có câu chuyện mạnh sẽ chết trước. Họ sẽ mất LP, mất người dùng, và cuối cùng là mất lý do tồn tại. Tôi đã chứng kiến điều này năm 2022, khi tôi viết series "What Went Wrong?" phân tích 12 dự án thất bại. Mỗi dự án đều có một câu chuyện kỹ thuật đẹp. Nhưng khi thị trường sụp đổ, chỉ những ai có cộng đồng trung thành mới sống sót. Bây giờ, hãy nhìn vào Superchain. Các chain vệ tinh như Mode hay Zora đang cố gắng xây dựng cộng đồng riêng. Nhưng họ đang cạnh tranh với chính OP Mainnet — chain mẹ — về nguồn lực và sự chú ý. Đây là một nghịch lý: càng nhiều chain được triển khai, sự phân mảnh thanh khoản càng lớn. Câu hỏi đặt ra: ai sẽ sống sót? Tôi cho rằng Superchain sẽ không chết. Nhưng nó sẽ phải thay đổi. Mô hình hiện tại — nơi mỗi chain tự vận hành pool thanh khoản riêng — không bền vững. Giải pháp có thể là một lớp thanh khoản tập trung, nơi tất cả các chain chia sẻ cùng một pool. Nhưng điều đó đòi hỏi sự hợp tác giữa các đối thủ cạnh tranh. Và trong thế giới crypto, sự hợp tác thường chỉ kéo dài cho đến khi có lợi ích xung đột. Tôi đang theo dõi chặt chẽ các chỉ số on-chain của Optimism và Base. Nếu TVL của chúng tiếp tục giảm trong tháng tới, đó sẽ là tín hiệu cho thấy câu chuyện Superchain đang mất dần sức hút. Narrative Hunter Đây không phải là lời tiên tri về sự diệt vong. Đây là một lời cảnh báo. Trong thị trường đi ngang, những dự án không có câu chuyện mạnh sẽ chết trước. Những ai có thể kể một câu chuyện mới — về ứng dụng thực tế, về cộng đồng, về tầm nhìn — sẽ sống sót. Câu chuyện thực sự bắt đầu khi thị trường lao dốc. Khi đó, chúng ta sẽ thấy ai là người thực sự xây dựng, và ai chỉ đang cưỡi trên làn sóng hype. Tôi sẽ tiếp tục theo dõi. Bởi vì trong rừng rậm của Layer 2, chỉ có kẻ săn mồi thông minh nhất mới sống sót.