Một bản tin nhanh từ Semafor vào cuối tháng 7 năm ngoái đã làm rung chuyển giới đầu tư: Intel đang đàm phán bí mật với SK Hynix về hợp tác tại nhà máy Ohio, bao gồm cả cổ phần và chi phí thiết kế. Tin tức này lập tức bị Intel bác bỏ, với tuyên bố 'không có cuộc đàm phán nào như vậy'. Nhưng như thường lệ, lời phủ nhận chính là thông điệp mạnh mẽ nhất. Nó không chỉ là một tin đồn thất thiệt. Nó là một tín hiệu cảnh báo về một trong những canh bạc đắt giá nhất trong lịch sử bán dẫn: nhà máy Ohio One của Intel.
Để hiểu được sự việc, chúng ta cần quay lại bối cảnh. Ohio One là trung tâm của chiến lược IDM 2.0 của Intel, tham vọng biến gã khổng lồ từng thống trị ngành CPU thành một nhà sản xuất theo hợp đồng (foundry) hàng đầu thế giới. Với tiến trình Intel 18A (tương đương 2nm) và kế hoạch đầu tư lên tới 100 tỷ đô la, Ohio One được kỳ vọng sẽ là nhà máy sản xuất chip tiên tiến nhất đất Mỹ. Tuy nhiên, giống như tất cả các nhà máy đúc chip, một vấn đề nan giải luôn hiện hữu: làm thế nào để lấp đầy công suất sản xuất khổng lồ?
Vào giữa năm ngoái, Intel Foundry Services (IFS) đang chìm trong khủng hoảng. Họ đã mất hàng tỷ đô la, và chưa có một khách hàng lớn bên ngoài nào đặt chân đến nhà máy. Trong khi đó, nhu cầu về chip AI đang bùng nổ, và SK Hynix, nhà sản xuất HBM (High Bandwidth Memory) hàng đầu, cần hợp tác với các nhà sản xuất logic tiên tiến để sản xuất đế logic (base die) cho các module HBM của họ. Mối quan hệ “tự nhiên” này khiến tin đồn lan truyền. Nhưng sự thật là, ngay cả khi Intel có thể đang cần khách hàng, và SK Hynix có thể đang cần công nghệ, một cuộc đàm phán “bí mật” như vậy đã không xảy ra. Vậy tại sao?
Bài toán đầu tiên và cũng là bài toán chết người: tài chính của Intel đang trong tình trạng cực kỳ yếu. Các chỉ số tài chính của Intel đã xuống mức thấp nhất trong lịch sử. Biên lợi nhuận gộp giảm từ 65% xuống còn khoảng 40%, và mảng IFS thậm chí còn có biên lợi nhuận âm. Dòng tiền tự do năm 2023 là số âm. Để xây dựng Ohio One, Intel cần chi tiêu khổng lồ. Nhưng công ty không có tiền. Họ hoàn toàn phụ thuộc vào khoản trợ cấp 8,5 tỷ đô la từ Đạo luật CHIPS và khả năng huy động vốn từ thị trường. Điều này có nghĩa là mọi đối tác tiềm năng đều phải đối mặt với một công ty đang chảy máu tài chính, một liên doanh mà bất kỳ một nhà đầu tư thông thái nào cũng sẽ rất thận trọng.
Vấn đề thứ hai là sự mất lòng tin về công nghệ. Intel 18A, dù trên lý thuyết là ngang hàng với tiến trình 2nm của TSMC, nhưng lịch sử của Intel với các tiến trình mới (14nm, 10nm) là một chuỗi những lần trễ hẹn và tỷ lệ lỗi cao. SK Hynix, với nhu cầu sản xuất hàng loạt và độ chính xác tuyệt đối, sẽ không thể đặt cược vào một công nghệ chưa được kiểm chứng. Họ có thể chọn TSMC, đối thủ cạnh tranh trực tiếp của Intel, thay vì mạo hiểm. Nếu 18A thất bại, SK Hynix sẽ mất cả thời gian và tiền bạc.
Cuối cùng, đó là vấn đề về địa chính trị. Ohio One là một phần trong chiến lược “mang chip về Mỹ” của chính phủ Hoa Kỳ. Điều này biến Intel thành một quân cờ trên bàn cờ chính trị. Bất kỳ sự thay đổi nào trong chính sách của Mỹ (ví dụ, sau cuộc bầu cử tổng thống) đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khoản trợ cấp và sự ổn định của nhà máy. Việc hợp tác với một công ty Hàn Quốc, trong bối cảnh căng thẳng Mỹ-Trung, còn có thể gây ra những hệ lụy về kiểm soát xuất khẩu và an ninh quốc gia. Đối với SK Hynix, đây là một canh bạc chính trị không đáng để chơi.
Nhưng nếu nhìn từ góc nhìn ngược lại, thất bại trong đàm phán không phải là một thảm họa cho cả hai phía. Đây chính là phần “Contrarian” của câu chuyện. Đối với Intel, việc không có khách hàng bên ngoài là một thất bại, nhưng nó cũng có thể là một cơ hội để tập trung vào công việc nội bộ. Họ có thể dành thời gian và nguồn lực để hoàn thiện tiến trình 18A và chứng minh giá trị của mình với thế giới. Đối với SK Hynix, quyết định không tham gia vào một dự án rủi ro như vậy là một chiến lược thông minh. Họ vẫn có thể duy trì mối quan hệ với TSMC, trong khi theo dõi sự tiến triển của Intel từ xa. Nếu 18A thành công, họ vẫn có thể quay lại. Nếu thất bại, họ không mất gì.
Điểm mấu chốt là: Intel đang ở trong một cái bẫy vốn cổ điển. Họ đã đầu tư quá nhiều vào một dự án khổng lồ (Ohio One) mà không có đủ đơn đặt hàng để lấp đầy. Điều này tạo ra một vòng luẩn quẩn: họ càng chi nhiều tiền, tài chính càng yếu; tài chính càng yếu, khách hàng càng e dè; khách hàng càng e dè, họ càng khó bán được sản phẩm. Và tin đồn “đàm phán bí mật” chỉ là một cách để thị trường thử nghiệm phản ứng, để xem liệu có ai đó sẵn sàng nhảy vào vũng lầy này không.
**Liệu Intel có thể thoát khỏi cái bẫy này? Câu trả lời nằm ở khả năng thực thi của họ: hoặc chứng minh được 18A là một sản phẩm xuất sắc, hoặc tìm được một đối tác chiến lược thực sự, hoặc phải dựa vào sự cứu trợ từ chính phủ Mỹ. Và khi SK Hynix rời khỏi bàn đàm phán, họ đã gửi một tín hiệu rõ ràng: đây là một canh bạc quá lớn, ngay cả với một gã khổng lồ.