Tuần trước, tôi đang mải mê đào bới dữ liệu on-chain của các quỹ ETF Bitcoin thì một đồng nghiệp ở Washington gửi cho tôi link thông báo của U.S. Mint. "Mày đọc cái này đi, nó buồn cười hơn bất kỳ shitcoin nào mày từng audit." Và đúng vậy. Bộ Tài chính Hoa Kỳ vừa công bố kế hoạch phát hành đồng xu kỷ niệm 250 năm Quốc khánh, mệnh giá 1 USD, với hình ảnh cựu Tổng thống Donald Trump. Điểm đặc biệt? Nó có màu vàng, nhưng không hề chứa một ounce vàng nào. Nó là một mảnh hợp kim đồng-niken mạ vàng, được tuyên bố là "đấu thầu hợp pháp".
Bối cảnh thanh khoản toàn cầu hiện tại đang ở một giai đoạn kỳ lạ. Fed vừa tạm dừng tăng lãi suất, nhưng vẫn duy trì mức cao nhất trong 20 năm. Dòng tiền đang rút khỏi các tài sản rủi ro, chảy vào những nơi trú ẩn an toàn. Và giữa lúc đó, chính phủ Mỹ lại quyết định in một đồng xu kỷ niệm có hình ảnh một chính trị gia gây tranh cãi, với tuyên bố nó là "tiền tệ". Đây không phải là một chính sách tiền tệ, đây là một hành động PR. Nhưng PR của ai? Và nó tiết lộ điều gì về cách mà giới cầm quyền nhìn nhận về khái niệm "tiền"?
Điểm cốt lõi mà tôi muốn mổ xẻ không phải là giá trị sưu tầm của đồng xu (dù chắc chắn những kẻ săn đồ lưu niệm MAGA sẽ mua sạch). Vấn đề là sự tách rời hoàn toàn giữa "biểu tượng" và "bản chất" của tiền tệ. Trong crypto, chúng ta quen với việc tranh luận về "store of value". Bitcoin khan hiếm về mặt toán học. Ethereum có utility. USDC được backed by real assets. Còn đồng xu này thì sao? Nó là "đấu thầu hợp pháp"—nghĩa là về mặt kỹ thuật, bạn có thể dùng nó để trả nợ cho chính phủ—nhưng giá trị thực của nó chỉ là 1 đô la nguyên liệu pha trộn với một chút cảm xúc chính trị.
Hãy nhìn vào lịch sử. Năm 2017, tôi tham gia đánh giá hơn 20 ICO. Rất nhiều dự án trong số đó có whitepaper đẹp nhưng không có sản phẩm thực sự. Chúng chỉ là những câu chuyện được bán cho những nhà đầu tư khao khát lợi nhuận. Đồng xu Trump này cũng vậy. Nó là một ICO chính trị. Nó được bán như một "món đồ sưu tầm" với lời hứa về tính hợp pháp của nhà nước, nhưng không có nền tảng kinh tế nào đằng sau nó ngoại trừ sức mạnh của nhãn hiệu "Hoa Kỳ" và khuôn mặt của Trump. Sự khác biệt duy nhất là ICO của họ được niêm yết trên CoinMarketCap, còn cái này được niêm yết bởi Bộ Tài chính.
Đây là lúc tôi đưa ra góc nhìn phản trực giác. Nhiều người sẽ nói: "Đây là một hành động vô hại, chỉ là một món đồ lưu niệm." Nhưng hãy nghĩ sâu hơn. Trong bối cảnh lạm phát cao và cuộc khủng hoảng niềm tin vào các tổ chức tài chính truyền thống, việc chính phủ phát hành một đồng "tiền" mà bản chất của nó hoàn toàn là biểu tượng, không có giá trị nội tại, thực chất là một sự thừa nhận ngầm. Nó thừa nhận rằng tất cả tiền tệ fiat, ở một mức độ nào đó, cũng chỉ là một trò chơi của niềm tin và biểu tượng. Sự khác biệt giữa đồng 1 USD trong ví bạn và đồng "gold coin" Trump này chỉ là quy mô và sự phân tán của đức tin. Một cái được hỗ trợ bởi sức mạnh của toàn bộ nền kinh tế Mỹ, cái kia được hỗ trợ bởi lượng fan của một chính trị gia. Về mặt cấu trúc, chúng không khác nhau là mấy.
Tôi nhớ lại bài học từ năm 2022, khi tôi mất 150 ETH. Đó là một cú sốc, nhưng nó dạy tôi một điều: trong thế giới tài sản số, ranh giới giữa "tài sản" và "ký hiệu" rất mong manh. Một NFT Bored Ape có giá trị vì một cộng đồng tin vào nó. Một đồng 1 USD có giá trị vì 330 triệu người Mỹ tin vào nó. Và một đồng xu có hình Trump sắp tới sẽ có giá trị vì một nhóm nhỏ hơn, nhưng cuồng tín hơn, tin vào nó. Vậy nên, khi bạn mua một đồng “gold coin” kỷ niệm, bạn không mua tiền, bạn mua một câu chuyện.
Takeaway rõ ràng: Đừng nhầm lẫn giữa một món đồ sưu tầm chính trị và một tín hiệu thị trường. Nhưng hãy nhìn vào nó như một tấm gương phản chiếu toàn bộ hệ thống. Khi chính phủ bắt đầu chơi trò chơi “ký hiệu thuần túy” với tiền của mình, đó là dấu hiệu của sự tuyệt vọng hay sự tự tin thái quá? Và câu hỏi cuối dành cho bạn: Nếu niềm tin vào một tổng thống có thể tạo ra tiền, thì niềm tin vào một giao thức DeFi có thể tạo ra một hệ thống tài chính mới đến mức nào? Câu trả lời không nằm ở vàng, mà nằm ở mức độ phân tán của sự đồng thuận.